Muhasebe Terimler Sözlüğü

Aktif (Varlık)

İşletmenin geçmiş olaylar sonucunda kontrolünde bulundurduğu, gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen kaynakların tümü. (TMS 1, Kavramsal Çerçeve)

Amortisman

Maddi duran varlıkların maliyetinin, yararlı ömürleri boyunca sistematik biçimde gider olarak dağıtılması süreci. (TMS 16)

Aktüer Değerleme

Kıdem tazminatı yükümlülükleri gibi uzun vadeli çalışan haklarının net bugünkü değerini belirlemek amacıyla yapılan istatistiksel hesaplama. (TMS 19)

Ara Dönem Finansal Raporlama

Tam yıllık hesap döneminden daha kısa bir süreyi kapsayan finansal raporlama; genellikle üç aylık (çeyrek dönem) raporlar. (TMS 34)

Bilanço (Finansal Durum Tablosu)

Belirli bir tarih itibarıyla işletmenin varlıklarını, yükümlülüklerini ve özkaynaklarını gösteren finansal tablo. (TMS 1)

Beklenen Kredi Kayıpları (BKK)

Finansal araçlar üzerinden oluşabilecek tahmini kredi kayıplarının bugünkü değeri; TFRS 9'un getirdiği ileri görüşlü değer düşüklüğü modeli.

Bağlı Ortaklık

Bir ana ortaklık tarafından oy haklarının çoğunluğuna sahip olunmak suretiyle kontrol edilen işletme. (TFRS 10)

Brüt Kâr

Satış hasılatından, satılan ürün veya hizmetlerin doğrudan maliyeti (SMM) düşüldükten sonra kalan tutar.

Dipnot (Açıklama Notu)

Finansal tabloların ayrılmaz parçası olan, tablolarda yer alan kalemlerin arka planını ve muhasebe politikalarını açıklayan notlar. (TMS 1)

Dönemsellik İlkesi

Gelir ve giderlerin, nakit giriş-çıkışından bağımsız olarak ait oldukları dönemde kayıt altına alınması esası. (Tahakkuk esası)

EBITDA

Faiz, vergi, amortisman ve tükenme payı öncesi kâr. İşletmenin operasyonel nakit yaratma kapasitesini ölçen performans göstergesi.

Ertelenmiş Vergi

TMS/TFRS'ye göre hazırlanan finansal tablolarla vergi mevzuatı arasındaki geçici farklar nedeniyle oluşan vergi varlığı veya yükümlülüğü. (TMS 12)

Faaliyet Kiralaması

TFRS 16 öncesinde varlık ve yükümlülüğünü bilançoya yansıtmaksızın kira gideri olarak kaydedilen kira türü. TFRS 16 ile bu ayrım kiracılar için ortadan kalkmıştır.

Finansal Araç

Bir işletmede finansal varlık, diğerinde finansal borç veya özkaynağa dayalı finansal araç doğuran herhangi bir sözleşme. (TMS 32, TFRS 9)

FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)

İlk satın alınan stoğun ilk satıldığı varsayımına dayanan stok maliyeti hesaplama yöntemi. TMS 2 kapsamında kabul gören standart yöntemlerden biri.

Fonksiyonel Para Birimi

İşletmenin esas olarak faaliyette bulunduğu ekonomik ortamın para birimi. (TMS 21)

Gerçeğe Uygun Değer

Ölçüm tarihinde piyasa katılımcıları arasında gerçekleşen düzenli işlemlerde bir varlığı satmak veya bir borcu devretmek için alınacak fiyat. (TFRS 13)

Goodwill (Şerefiye)

İşletme birleşmelerinde ödenen bedelinin, edinilen net tanımlanabilir varlıkların gerçeğe uygun değerini aşan kısmı. Yıllık değer düşüklüğü testine tabidir. (TFRS 3)

Karşılaştırılabilirlik

Finansal bilginin hem farklı işletmeler arasında hem de aynı işletmenin farklı dönemleri arasında karşılaştırılabilmesini sağlayan niteliksel özellik.

KDV (Katma Değer Vergisi)

Mal ve hizmetlerin teslim ve ifası üzerinden alınan dolaylı vergi. Türkiye'de temel oran %20, indirimli oranlar %1 ve %10'dur.

Konsolidason

Ana ortaklık ve bağlı ortaklıklarının tek bir ekonomik işletme gibi sunulduğu finansal tablo hazırlama süreci. (TFRS 10)

Kur Farkı

Farklı döviz kurlarının kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tutar farkı. (TMS 21)

Nakit Akış Tablosu

Bir dönemde işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit giriş ve çıkışlarını gösteren finansal tablo. (TMS 7)

Net Bugünkü Değer (NBD)

Gelecekte gerçekleşmesi beklenen nakit akışlarının belirli bir iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş değeri.

Özkaynaklar

İşletmenin toplam varlıklarından toplam yükümlülükleri düşüldükten sonra kalan artık pay; ödenmiş sermaye, kâr yedekleri ve dönem kârından oluşur.

Önemlilik İlkesi

Atlanması veya yanlış beyan edilmesi finansal bilgi kullanıcılarının kararlarını etkileyebilecek bilgilerin finansal tablolarda açıklanması zorunluluğu.

Tahakkuk Esası

Gelir ve giderlerin nakden tahsil veya ödenmeksizin, oluştukları dönemde finansal tablolara yansıtılması ilkesi.

Transfer Fiyatlandırması

İlişkili şirketler arasındaki ticari ve mali işlemlere uygulanan fiyatların piyasa koşullarına uygunluğunun denetlenmesi. (KVK md. 13)

Tükenme Payı (Depletion)

Maden, petrol gibi tükenebilir doğal kaynakların sömürülmesiyle birlikte maliyetin dönemlere dağıtılması işlemi.

TMS / TFRS

Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları; uluslararası IAS/IFRS çerçevesinin KGK tarafından yayımlanan Türkçe uyarlamaları.

Vergi Usul Kanunu (VUK)

Türkiye'de vergi değerleme, muhasebe kayıt düzeni ve belge düzenine ilişkin temel kanun (Kanun No: 213).

Varlık Değer Düşüklüğü

Bir varlığın defter değerinin geri kazanılabilir tutarını aştığı durumda fark tutarının gider olarak kaydedilmesi. (TMS 36)