TMS/TFRS'nin Kapsamı ve Amacı
TMS/TFRS, Türkiye'de faaliyet gösteren halka açık şirketler, bankalar, sigortacılar ve SPK/BDDK düzenlemelerine tabi diğer işletmeler için zorunludur. Bağımsız denetime tabi KOBİ'ler ise "KOBİ TFRS" çerçevesini uygulamaktadır.
Standartların temel amacı; finansal tabloların farklı ülkelerdeki yatırımcılar, kreditörler ve diğer paydaşlar tarafından karşılaştırılabilir biçimde değerlendirilebilmesini sağlamaktır.
Temel TMS Standartları
| Standart | Başlık | Temel Kapsam |
|---|---|---|
| TMS 1 | Finansal Tabloların Sunuluşu | Bilanço, gelir tablosu, nakit akış yapısı ve zorunlu dipnotlar |
| TMS 2 | Stoklar | Stok değerlemesi, gerçekleşebilir net değer, FIFO/ağırlıklı ortalama |
| TMS 7 | Nakit Akış Tablosu | Doğrudan/dolaylı yöntem, serbest nakit akışı |
| TMS 12 | Gelir Vergileri | Ertelenmiş vergi varlık ve yükümlülükleri |
| TMS 16 | Maddi Duran Varlıklar | Maliyet ve yeniden değerleme modeli, amortisman |
| TMS 17 / TFRS 16 | Kiralamalar | Kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü |
| TMS 19 | Çalışanlara Sağlanan Faydalar | Kıdem tazminatı ve emeklilik planları |
| TMS 36 | Varlıklarda Değer Düşüklüğü | Geri kazanılabilir tutar, kullanım değeri testi |
| TMS 38 | Maddi Olmayan Duran Varlıklar | Şerefiye dışı soyut varlıkların tanınması ve değerlemesi |
TFRS Standartları Özeti
| Standart | Başlık | Yürürlük |
|---|---|---|
| TFRS 3 | İşletme Birleşmeleri | 2004 (rev. 2008) |
| TFRS 9 | Finansal Araçlar | 1 Ocak 2018 |
| TFRS 10 | Konsolide Finansal Tablolar | 2013 |
| TFRS 15 | Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat | 1 Ocak 2018 |
| TFRS 16 | Kiralamalar | 1 Ocak 2019 |
| TFRS 17 | Sigorta Sözleşmeleri | 1 Ocak 2023 |
TMS ile Türk Vergi Mevzuatı Arasındaki Farklar
Türkiye'de birçok işletme iki ayrı kayıt sistemi uygulamaktadır: Vergi Usul Kanunu (VUK) bazlı yasal kayıtlar ve TMS/TFRS bazlı finansal raporlama kayıtları. Bu durum, özellikle şu alanlarda farklılıklara yol açar:
- Amortisman: VUK sabit oranlar kullanırken, TMS 16 ekonomik ömre dayalı metodoloji öngörür.
- Kiralamalar: TFRS 16, tüm uzun vadeli kiraları bilançoya yansıtırken, VUK kira giderini doğrudan gelir tablosuna aktarır.
- Stok değerlemesi: VUK LIFO yöntemine izin verirken, TMS 2 LIFO'yu yasaklar.
- Kıdem tazminatı: TMS 19, aktüer hesaplamayla net bugünkü değer yöntemi uygulanmasını zorunlu kılar.
"TMS/TFRS uyumunun sağlanması, Türk sermaye piyasalarının uluslararası yatırımcılara açılmasının önündeki en önemli teknik adımlardan biridir."
Güncel Gelişmeler: 2024
KGK, 2024 yılında UFRS'deki güncellemelere paralel olarak bazı TMS/TFRS revizyonlarını yürürlüğe koymuştur. Bu revizyonların başında; TMS 1'de bazı sunum değişiklikleri ile IAS 12'ye eklenen Pillar Two minimum kurumlar vergisi açıklamaları gelmektedir.
Ayrıca TFRS 18 (Gelir Tablosunun Sunuluşu) 2027 yılından itibaren yürürlüğe girecek olup, şirketlerin bu standarda geçişe şimdiden hazırlanmaları beklenmektedir.